Palestyńczycy w Strefie Gazy obchodzą 78. rocznicę Nakby: „Dzisiejsza katastrofa jest gorsza”
W piątek, 15 maja 2026 roku, miliony Palestyńczyków upamiętniają 78. rocznicę Nakby (arab. „katastrofy”) – masowego wygnania i ucieczki około 750 000 Palestyńczyków podczas wojny z 1948 roku, która doprowadziła do powstania państwa Izrael. Tegoroczne uroczystości, przypadające na czas trwającego od 2,5 roku konfliktu w Strefie Gazy, dla wielu mieszkańców są symbolem nowej, znacznie brutalniejszej fali wysiedleń.
Tragedia ocalałych: Od Al-Joury do ruin Obozu Shati
Yusuf Abu Hamam (78 lat) jest jednym z niewielu wciąż żyjących świadków wydarzeń z 1948 roku. Jako niemowlę musiał uciekać z rodzinnej wsi Al-Joura, która została zrównana z ziemią przez izraelskie wojsko (dziś na jej terenie znajduje się miasto Aszkelon).
Większość życia spędził w Obozie Shati w północnej Strefie Gazy, który w wyniku trwającej wojny również zamienił się w ruinę:
Ściśnięci na skrawku ziemi: Po wprowadzeniu zawieszenia broni, ponad 2 miliony mieszkańców Gazy zostało stłoczonych na obszarze stanowiącym mniej niż połowę całego terytorium. Resztę kontroluje izraelska armia.
Brak perspektyw: „Nie ma już kraju. Żyjemy na obszarze półtora kilometra kwadratowego ciągnącego się od morza. To nie do opisania, nie do zniesienia” – mówi Abu Hamam.
Czym była Nakba w 1948 roku?
W wyniku wojny z lat 1948–1949 domy straciło około 80% palestyńskiej ludności zamieszkującej tereny nowo powstałego państwa Izrael.
Zniszczenia: Według Palestyńskiego Biura Statystycznego zniszczono około 530 palestyńskich wiosek.
Status uchodźcy: Izrael odmówił uchodźcom prawa powrotu. Dziś globalna społeczność palestyńskich uchodźców liczy około 6 milionów osób, z czego większość żyje w obozach w Strefie Gazy, na Zachodnim Brzegu, w Libanie, Syrii i Jordanii.
„Nasza nowa Nakba jest gorsza”
Współcześni mieszkańcy Gazy, jak Ne’man Abu Jarad i jego żona Majida, podkreślają, że obecne wysiedlenia są bardziej dotkliwe niż te z przełomu lat 40. i 50.:
Wielokrotna ucieczka: Rodzina Abu Jarad w ciągu 31 miesięcy wojny uciekała przed bombardowaniami ponad dwanaście razy, tracąc dom w zrównanym z ziemią Beit Hanoun. Obecnie żyją w namiocie w Khan Younis.
Brak stabilizacji: „W ’48 roku ludzie zostali wysiedleni raz i osiedlili się w jednym miejscu, gdzie trwają do dziś. Nasza Nakba jest gorsza, bo uciekamy bez końca. Nie ma żadnej stabilności” – relacjonuje Majida.
Skutki humanitarne i utrata tożsamości
Zniszczenia miast: Miasta takie jak Beit Lahiya, Beit Hanoun czy Rafah praktycznie zniknęły z map. Zdjęcia satelitarne pokazują niemal całkowite zrównanie budynków z ziemią. Według szacunków ONZ domy straciło 90% populacji enklawy.
Bilans ofiar: Ofensywa Izraela, wywołana atakiem Hamasu z 7 października 2023 r. (w którym zginęło 1200 osób), pochłonęła już ponad 72 700 żyć ludzkich w Gazie.
Niszczenie pamięci: Oprócz strat materialnych Palestyńczycy tracą dokumenty tożsamości i archiwa. Pracownicy UNRWA musieli potajemnie w walizkach wywozić przez punkty kontrolne karty rejestracyjne uchodźców, akty urodzenia i małżeństwa, by uchronić miliony ludzi przed utratą statusu prawnego.
Kryzys nie ogranicza się do Gazy – na północnym Zachodnim Brzegu (obozy Jenin, Tulkarem, Nur Shams) dziesiątki tysięcy Palestyńczyków wkraczają w 15. miesiąc przymusowego wysiedlenia po tym, jak izraelskie buldożery i wojsko zniszczyły tam co najmniej 850 obiektów strukturalnych.
