NATO „wystawione na próbę”. Carney: Rosja stanowi zagrożenie w Arktyce
Premier Kanady Mark Carney ostrzegł podczas Światowego Forum Ekonomicznego w Davos, że Rosja stanowi realne zagrożenie w Arktyce, a Sojusz Północnoatlantycki znajduje się dziś „na teście”. W wystąpieniu podkreślił także solidarność Kanady z Danią i jej autonomicznym terytorium Grenlandią w obliczu rosnących napięć wokół przyszłości wyspy.
– Stoimy mocno po stronie Grenlandii i Danii oraz w pełni popieramy ich wyjątkowe prawo do decydowania o przyszłości Grenlandii – powiedział Carney.
Premier zaznaczył, że Kanada pozostaje „niezachwianie” przywiązana do artykułu 5. Traktatu Północnoatlantyckiego, zgodnie z którym atak na jednego członka jest atakiem na wszystkich.
Inwestycje w radar i bezpieczeństwo Arktyki
Carney poinformował, że rząd inwestuje w systemy radarowe „ponadhoryzontalne”, które mają pomóc w wykrywaniu i przeciwdziałaniu zagrożeniom w Arktyce – od rosyjskich pocisków, przez okręty podwodne i lotnictwo, po ewentualną obecność sił lądowych, określoną przez niego jako „boots on the ice”.
Kanada współpracuje również z sojusznikami w ramach NATO, w tym z grupą Nordic-Baltic Eight (Dania, Estonia, Finlandia, Islandia, Łotwa, Litwa, Norwegia i Szwecja), aby wzmocnić ochronę suwerenności w regionie arktycznym.
– NATO jest teraz wystawione na próbę. Pierwszą odpowiedzią na ten test musi być reakcja, która zapewni bezpieczeństwo Arktyki w sposób solidny, przygotowany na wszystkie scenariusze – podkreślił.
Zapytany o ryzyka związane z Rosją i Chinami w kontekście Grenlandii, Carney odpowiedział jednoznacznie: – Rosja jest bez wątpienia zagrożeniem w Arktyce… takim, przed którym musimy się bronić.
Grenlandia – bogata w surowce mineralne i położona na styku kluczowych szlaków żeglugowych łączących Azję z Europą i Ameryką Północną – znajduje się od miesięcy w centrum geopolitycznej rywalizacji.
Spór o Grenlandię i napięcia handlowe
W ostatnich tygodniach prezydent USA Donald Trump wielokrotnie sugerował, że Stany Zjednoczone chciałyby „pozyskać” Grenlandię, argumentując to względami bezpieczeństwa narodowego. Carney zaznaczył, że Kanada sprzeciwia się wykorzystywaniu ceł jako narzędzia presji w tej sprawie.
– Kanada zdecydowanie sprzeciwia się taryfom w kontekście Grenlandii – powiedział, dodając, że Ottawa przetrwała znaczące naciski ze strony Waszyngtonu, a jednocześnie prowadzi rozmowy z USA w szeregu kwestii dotyczących Europy i Bliskiego Wschodu.
Carney odniósł się również do działań mających ograniczyć zależność Kanady od rynku amerykańskiego. W tym kontekście przypomniał, że w ubiegłym tygodniu Kanada i Chiny ogłosiły porozumienie dotyczące obniżenia ceł na część wymiany handlowej, co ma być sygnałem poprawy relacji między Ottawą a Pekinem.
„Rada Pokoju” dla Gazy: wsparcie z zastrzeżeniami
Premier Kanady przychylnie ocenił uruchomienie amerykańskiej inicjatywy „Board of Peace” („Rady Pokoju”), która – jak podkreślił – ma sygnalizować wejście w drugi etap planu rozejmu w Strefie Gazy. Wśród priorytetów wymienił demilitaryzację Hamasu, powołanie palestyńskiego komitetu zarządzającego oraz rozpoczęcie odbudowy.
Carney opisał sytuację w Gazie jako „przerażającą” i zaznaczył, że kluczowe jest zapewnienie odpowiedniego dopływu pomocy humanitarnej oraz wypracowanie drogi do „prawdziwego” rozwiązania dwupaństwowego konfliktu izraelsko-palestyńskiego.
Potwierdził też, że Kanada otrzymała zaproszenie do dołączenia do „Rady Pokoju”, której ramy mają być powiązane z rezolucją Rady Bezpieczeństwa ONZ nr 2803. Zaznaczył jednak, że Ottawa oczekuje mierzalnych rezultatów.
– Wystawialibyśmy czeki i wspierali rzeczowo, by poprawić dobrostan Palestyńczyków. Ale chcemy widzieć, że to trafia bezpośrednio do efektów, które promują pokój – powiedział.
W tekście zaproszenia – jak wynika z doniesień – możliwość uzyskania stałego miejsca w radzie ma być powiązana z wpłatą 1 mld dolarów. Carney nie przesądził, czy Kanada przyjmie ofertę na takich warunkach.
