Usuwanie gruzów w Gazie może zniszczyć dowody zbrodni, ostrzega ekspertka ONZ

Specjalna sprawozdawczyni ONZ Francesca Albanese ostrzegła w poniedziałek, że masowe usuwanie gruzów w kontrolowanych przez Izrael częściach Strefy Gazy może doprowadzić do zniszczenia dowodów zbrodni międzynarodowych, w tym zarzutów o ludobójstwo. Podkreśliła, że pozostałości zniszczonych budynków to nie tylko odpady budowlane, lecz także „miejsce zbrodni, cmentarz i materialny zapis” dwuletniej kampanii bombardowań. Według palestyńskich władz pod gruzami może nadal znajdować się ponad 10 tys. ludzkich szczątków.

Albanese zaapelowała o odzyskanie i identyfikację szczątków, dokładne dokumentowanie zniszczonych miejsc oraz zachowanie dowodów i nieprzerwanego łańcucha ich zabezpieczenia pod niezależnym nadzorem. Jej zdaniem operacje kruszenia, przemieszczania i wywożenia gruzów powinny być nadzorowane przez międzynarodowych śledczych. Ostrzegła również, że państwa i firmy uczestniczące w usuwaniu pozostałości mogą ponosić odpowiedzialność karną, jeśli przyczynią się do zniszczenia dowodów.

Ekspertka powołała się na przypadek 112 członków jednej rodziny, których szczątki wydobywano przez 17 dni spod zniszczonych budynków w Gazie, oraz na dane ONZ wskazujące, że od października 2023 do października 2025 zniszczonych lub uszkodzonych zostało co najmniej 92 proc. budynków mieszkalnych w Strefie Gazy. Albanese wezwała, aby plan odbudowy był opracowany przez Palestyńczyków i realizowany przy wsparciu podmiotów cieszących się ich zaufaniem, podkreślając, że odbudowa nie może odbywać się kosztem zatarcia dowodów potrzebnych do wymierzenia sprawiedliwości ofiarom.