Syria stoi przed wyzwaniem przywrócenia praw po likwidacji Sądu Antyterrorystycznego
Syria stoi przed złożonym zadaniem prawnym i administracyjnym po likwidacji Sądu Antyterrorystycznego, który rozpatrzył ponad 90 tys. spraw. Nowa ustawa unieważnia skutki prawne jego orzeczeń i powierza Radzie Najwyższej Sądownictwa oraz specjalnym komisjom sądowym zajęcie się m.in. konfiskatami majątku, trwającymi postępowaniami i ograniczeniami prawnymi. Osoby odzyskujące skonfiskowane nieruchomości mają być zwolnione z podatków i opłat związanych z przeniesieniem własności. Przepisy obejmują również mienie przejęte na podstawie orzeczeń sądów antyterrorystycznych i wojskowych w latach 2011–2024.
Według Syryjskiej Sieci Praw Człowieka do października 2020 roku przed Sądem Antyterrorystycznym postawiono zarzuty co najmniej 10 767 osobom, odnotowano około 90 560 spraw i 3970 przypadków zajęcia majątku. Organizacja udokumentowała także ponad 40 600 nakazów zajęcia i konfiskaty wydanych w latach 2012–2024, dotyczących około 320 tys. osób. Krytycy sądu wskazywali na ograniczanie praw do obrony, wykorzystywanie raportów służb bezpieczeństwa i zeznań, które miały być wymuszane torturami, a także brak przejrzystości postępowań. Władze rozpoczęły wcześniej przegląd działalności sędziów; w 2025 roku zwolniono 67 sędziów pracujących w sądach antyterrorystycznych po kontrolach i postępowaniach dyscyplinarnych.
Problem obejmuje również dziedzictwo wojskowych sądów polowych, które zniesiono w 2023 roku. Według danych przytoczonych w dokumencie ONZ w latach 2011–2023 wydały one 14 843 wyroki śmierci, z czego 7872 egzekucje wykonano, w tym wobec 114 dzieci i 26 kobiet. Do sądów tych skierowano także sprawy co najmniej 24 047 osób przymusowo zaginionych. Syryjscy prawnicy i przedstawiciele instytucji sprawiedliwości okresu transformacji podkreślają, że konieczne jest nie tylko przywrócenie własności i praw, lecz także korekta rejestrów karnych, zawodowych i emerytalnych, zniesienie nakazów aresztowania i zakazów podróży oraz zachowanie dokumentacji na potrzeby przyszłych postępowań dotyczących sprawiedliwości okresu transformacji.
