Chińskie i irańskie okręty wojenne w RPA przed manewrami. W ćwiczeniach ma też uczestniczyć Rosja

Chińskie i irańskie okręty wojenne zacumowały w czwartek w pobliżu głównej bazy marynarki wojennej Republiki Południowej Afryki, przed rozpoczęciem wspólnych ćwiczeń, w których – jak podają urzędnicy – udział ma wziąć także Rosja. Manewry mogą dodatkowo obciążyć relacje Pretorii ze Stanami Zjednoczonymi.

Ćwiczenia pod nazwą „Will for Peace” mają potrwać od 9 do 16 stycznia i są organizowane przez RPA. Dziennikarze AFP widzieli w środę dwa chińskie okręty w porcie False Bay w okolicach Kapsztadu, a w czwartek dołączyła do nich jednostka irańska. Przedstawiciele południowoafrykańskiej marynarki przekazali, że spodziewany jest również udział rosyjskich okrętów w manewrach prowadzonych pod przewodnictwem Chin.

Oficjalnie: bezpieczeństwo żeglugi i „pokojowe inicjatywy”

Południowoafrykańskie siły obrony informowały w grudniu, że celem ćwiczeń ma być „bezpieczeństwo żeglugi oraz morskiej działalności gospodarczej”. Podkreślano też, że manewry mają pogłębiać współpracę na rzecz „pokojowych inicjatyw bezpieczeństwa morskiego”. Zgodnie z komunikatem, udział mają wziąć marynarki państw BRICS.

BRICS – pierwotnie tworzony przez Brazylię, Rosję, Indie, Chiny i RPA – został rozszerzony o Egipt, Etiopię, Iran, Arabię Saudyjską, Zjednoczone Emiraty Arabskie, a ostatnio także o Indonezję.

Przesunięte z listopada przez szczyt G20

Wspólne ćwiczenia – wcześniej znane jako Exercise Mosi – były planowane na listopad 2025 r., ale zostały przełożone z powodu kolizji terminów ze szczytem G20 w Johannesburgu.

Krytyka w kraju: „parlament nie został właściwie poinformowany”

Południowoafrykańska Democratic Alliance (DA) – partia współtworząca rząd jedności narodowej – oceniła, że parlament nie został „odpowiednio poinformowany” o manewrach, w tym o ich kosztach, strukturze dowodzenia i możliwych konsekwencjach dyplomatycznych.

– Polityka obronna i zagraniczna RPA musi być przejrzysta, zgodna z konstytucją i oparta na zasadach, a nie po cichu przekształcana przez ćwiczenia wojskowe, które stoją w sprzeczności z deklarowaną neutralnością i szkodzą naszej pozycji na świecie – powiedział w oświadczeniu rzecznik DA ds. obrony Chris Hattingh. Partia zapowiedziała, że będzie domagać się pełnej transparentności w parlamencie.

DA dołączyła do rządu po tym, jak Afrykański Kongres Narodowy (ANC) utracił większość w 2024 roku – co wiązano m.in. z rozczarowaniem wyborców korupcją i zarządzaniem państwem.

Ryzyko napięć z USA

Manewry odbywają się w czasie, gdy prezydent USA Donald Trump oskarża kraje BRICS o prowadzenie polityki „antyamerykańskiej”. RPA od dłuższego czasu spotyka się z krytyką Stanów Zjednoczonych m.in. z powodu bliskich relacji z Rosją oraz innych działań – w tym złożenia sprawy przeciw Izraelowi do Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w związku z wojną w Strefie Gazy.

Południowoafrykańskie wojsko było również krytykowane za organizację ćwiczeń morskich z Rosją i Chinami w 2023 roku, które zbiegły się z rocznicą inwazji Rosji na Ukrainę. Trójstronne manewry tych państw odbyły się po raz pierwszy w 2019 roku.