Izrael i Iran wstrzymują broń. Sukces presji Donalda Trumpa i powrót do trudnych negocjacji
Po gwałtownej, nocnej wymianie ciosów, która groziła całkowitym załamaniem bliskowschodniego procesu pokojowego, Izrael i Iran ogłosiły w poniedziałek wstrzymanie wzajemnych ataków. Sytuacja ustabilizowała się po stanowczej interwencji prezydenta USA Donalda Trumpa, który wezwał obie strony do natychmiastowego zaprzestania wymiany ognia.
Premier Izraela Benjamin Netanjahu ogłosił w telewizyjnym wystąpieniu, że „ogień na tym froncie został opanowany”. Nastąpiło to kilka godzin po tym, jak Teheran zadeklarował zakończenie swoich działań odwetowych.
Pomimo zażegnania bezpośredniej konfrontacji mocarstw, obie strony wymieniły się ostrzeżeniami. Iran zapowiedział, że uderzy ponownie, jeśli Izrael nie zaprzestanie ataków na Liban. Netanjahu skontrował, mówiąc:
„Jeśli Iran popełni błąd i wznowi ataki przeciwko nam, odpowiemy z pełną siłą”.
Kulisy nocnej eskalacji
Nocny konflikt był bezpośrednią konsekwencją trwającej operacji Izraela przeciwko Hezbollahowi w Libanie. Przebieg wydarzeń miał charakter błyskawicznej reakcji łańcuchowej:
Atak Iranu: Teheran wystrzelił w nocy blisko 30 rakiet w kierunku Izraela, argumentując to koniecznością obrony swojego libańskiego sojusznika.
Odwet Izraela: Mimo osobistych prób nacisku ze strony Donalda Trumpa, który próbował odwieść Netanjahu od eskalacji, izraelskie lotnictwo przeprowadziło precyzyjne uderzenia na cele wojskowe wewnątrz Iranu.
Druga fala i rozejm: Atak ten wywołał kolejną, mniejszą salwę irańskich pocisków, po której dowództwo w Teheranie ogłosiło jednostronne wstrzymanie operacji. Według oficjalnych danych, po żadnej ze stron nie odnotowano ofiar śmiertelnych.
Donald Trump, który według doniesień medialnych wykazuje coraz większe poirytowanie postawą Netanjahu, napisał na platformie Truth Social, że finałowe negocjacje pokojowe będą kontynuowane, „o ile nie staną im na drodze ignorancja lub głupota”. Izraelski premier odpowiedział mu publicznie, że Izrael ma pełne prawo do samoobrony i zamierza z niego korzystać.
Kość niezgody: Sprawa Libanu
Głównym problemem pozostaje powiązanie konfliktu izraelsko-irańskiego z sytuacją w Libanie. Teheran od tygodni próbuje włączyć kwestię ochrony Hezbollahu do szerszego porozumienia rozejmowego, które formalnie obowiązuje od 8 kwietnia.
Izraelski minister obrony Israel Katz kategorycznie odrzucił te żądania. Zapowiedział, że armia izraelska (IDF) będzie kontynuować operację w Libanie bez względu na postawę Iranu. Potwierdzeniem tych słów był poniedziałkowy nalot na samochód w libańskim Tyrze – rakieta uderzyła w pobliżu centrum Czerwonego Krzyża, raniąc czterech ratowników.
Reakcja rynków i codzienne życie w cieniu wojny
Sygnały świadczące o tym, że wymuszone zawieszenie broni utrzyma się, wpłynęły na uspokojenie sytuacji wewnętrznej. Izraelskie ministerstwo edukacji zapowiedziało ponowne otwarcie szkół we wtorek, a irańskie lotnictwo cywilne otworzyło zamkniętą wcześniej przestrzeń powietrzną.
Nastroje w Teheranie: Na ulicach irańskiej stolicy panował względny spokój, kawiarnie były pełne, choć przed stacjami paliw ustawiały się długie kolejki. Mieszkańcy mówią jednak o głębokiej frustracji i niepewności co do trwałości pokoju.
Nastroje w Tel Awiwie: W Izraelu wyjące syreny alarmowe zmusiły mieszkańców do ucieczki do schronów, budząc obawy przed powtórką długotrwałego konfliktu.
Gospodarka: Strach przed powrotem do pełnoskalowej wojny natychmiast uderzył w rynki finansowe. Ceny ropy naftowej gwałtownie wzrosły o ponad 5% w związku z paraliżem transportu surowców z Zatoki Perskiej przez zablokowaną Cieśninę Ormuz.
Mimo napiętej atmosfery, dyplomacja – w której rolę mediatora pełni m.in. Pakistan – nie została przerwana. Rzecznik irańskiego MSZ Esmaeil Baqaei musiał przerwać poniedziałkową konferencję prasową, gdy budynkiem wstrząsnęła potężna eksplozja wywołana pracą systemów obrony przeciwlotniczej. Niedługo później prezydent Iranu Masud Pezeszkian zapewnił na platformie X, że Teheran wciąż „zostaje przy stole negocjacyjnym”.
