Czym jest Hezbollah – libańskie ugrupowanie prowadzące wojnę z Izraelem?
Trwająca wojna między Izraelem a wspieranym przez Iran Hezbollahem doprowadziła do spustoszenia znacznych obszarów Libanu. Choć ogłoszone w poniedziałek częściowe porozumienie o deeskalacji tymczasowo wstrzymało naloty na stolicę kraju, Bejrut, konflikt daleki jest od zakończenia.
Podczas gdy Izrael dąży do całkowitego wyeliminowania zagrożenia rakietowego i rozbrojenia organizacji, Iran traktuje wstrzymanie izraelskiej operacji w Libanie jako kluczowy warunek w szerszych negocjacjach z USA dotyczących m.in. odblokowania Cieśniny Ormuz.
Geneza i korzenie organizacji
Hezbollah (arab. Partia Boga) został założony w 1982 roku przez irański Korpus Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) w trakcie libańskiej wojny domowej (1975–1990). Powstanie grupy było elementem strategii Teheranu polegającej na eksporcie rewolucji islamskiej z 1979 roku oraz walki z siłami izraelskimi, które dokonały inwazji na Liban w 1982 roku.
Hezbollah to nie tylko formacja zbrojna, ale też potężny ruch społeczno-polityczny:
Zaplecze socjalne: Organizacja prowadzi własną sieć szkół, szpitali i usług społecznych, co zapewnia jej głębokie poparcie wśród libańskich szyitów.
Pozycja polityczna: Wspólnie ze swoim sojusznikiem, Ruchem Amal, Hezbollah dominuje w reprezentacji społeczności szyickiej w libańskim parlamencie, rządzie i administracji państwowej.
Droga do militarnej potęgi
Gdy po zakończeniu wojny domowej inne libańskie frakcje złożyły broń, Hezbollah zachował swój arsenał pod pretekstem walki z izraelską okupacją południa kraju. Po wycofaniu się Izraela w 2000 roku grupa nie rozbroiła się, co doprowadziło m.in. do wybuchu 5-tygodniowej wojny w 2006 roku.
Po tym konflikcie potencjał militarny organizacji gwałtownie wzrósł. Według danych CIA World Factbook, w 2020 roku arsenał Hezbollahu szacowano na 150 tysięcy rakiet i pocisków, a liczbę bojowników w 2022 roku na 45 tysięcy (choć wieloletni lider Hassan Nasrallah, zabity przez Izrael w 2024 roku, twierdził, że grupa dysponuje 100 tysiącami ludzi).
W ramach kierowanej przez Iran „Osi Oporu” Hezbollah stał się formacją ekspedycyjną: wysyłał bojowników do Syrii, by ratować reżim Baszara al-Asada, wspierał szyickie milicje w Iraku, jemeńskich Huti oraz zacieśniał relacje z palestyńskim Hamasem.
Ewolucja obecnego konfliktu (2023–2026)
Obecna odsłona wojny to efekt wieloetapowej eskalacji:
Październik 2023: Dzień po ataku Hamasu na Izrael, Hezbollah zaczął ostrzeliwać izraelskie pozycje przygraniczne w akcie solidarności z Palestyńczykami.
Wrzesień 2024: Izrael przeprowadził operację zdetonowania zaminowanych pagerów i krótkofalówek Hezbollahu, zlikwidował większość wyższego dowództwa (w tym Nasrallaha) i wkroczył do południowego Libanu. Pod koniec roku ogłoszono kruche zawieszenie broni, które było jednak systematycznie łamane.
Marzec 2026: Po uderzeniach USA i Izraela na Iran i zabiciu ajatollaha Alego Chameneiego (28 lutego), Hezbollah otworzył zmasowany ogień na północny Izrael, co wywołało pełnoskalową izraelską operację lądową w Libanie.
Mimo gigantycznych strat osobowych i sprzętowych oraz utraty szlaków zaopatrzeniowych po obaleniu Asada w Syrii (grudzień 2024), irańskie IRGC zdołało częściowo odbudować strukturę dowodzenia Hezbollahu, wysyłając na miejsce własnych oficerów.
Rola w Libanie i status międzynarodowy
Hezbollah przez lata posiadał nieformalne prawo weta w sprawach państwowych Libanu. Sytuacja zmieniła się po wojnie z 2024 roku – powojenny rząd z 2025 roku przyjął doktrynę monopolu państwa na posiadanie broni.
Społeczeństwo Libanu jest głęboko podzielone: przeciwnicy oskarżają Hezbollah o wciąganie kraju w wyniszczające wojny, zwolennicy widzą w nim jedyną siłę zdolną do obrony przed Izraelem. Grupa konsekwentnie odmawia pełnego rozbrojenia, grożąc, że wymuszenie tego kroku doprowadzi do nowej wojny domowej. Po wybuchu walk w 2026 roku państwo libańskie oficjalnie zdelegalizowało militarną działalność Hezbollahu, jednak rząd w Bejrucie nie ma narzędzi, by wyegzekwować to prawo.
Uznanie za organizację terrorystyczną:
Stany Zjednoczone, kraje Europy Zachodniej oraz państwa arabskie z Zatoki Perskiej uznają Hezbollah za organizację terrorystyczną. USA obarczają grupę odpowiedzialnością za krwawe zamachy samobójcze z 1983 roku na kwaterę główną piechoty morskiej USA (241 ofiar) i francuskie koszary (58 ofiar) w Bejrucie. Argentyna wini organizację za zamach na centrum żydowskie w Buenos Aires w 1994 roku (85 ofiar), a wspierany przez ONZ trybunał skazał członków Hezbollahu za zabójstwo premiera Libanu Rafika al-Haririego w 2005 roku.
