Fundusz dla Iranu o wartości 300 miliardów dolarów. Ponad połowa środków już zabezpieczona

Wstępne porozumienie pokojowe między Stanami Zjednoczonymi a Iranem zakłada utworzenie prywatnego funduszu inwestycyjnego o wartości 300 miliardów dolarów. Jak dowiedziała się agencja Reuters od źródła bezpośrednio zaangażowanego w rozmowy, ponad połowa tej gigantycznej kwoty została już formalnie zadeklarowana przez inwestorów.

Nazywany roboczo Funduszem Odbudowy i Rozwoju (Reconstruction and Development Fund) mechanizm ma stanowić potężny bodziec ekonomiczny dla obu stron, motywujący do pomyślnego sfinalizowania trwających negocjacji. Informacja o istnieniu funduszu pojawiała się już w przestrzeni publicznej, jednak Reuters po raz pierwszy ujawnia, że inicjatywa opiera się w stu procentach na kapitale prywatnym i nie przewiduje udziału środków rządowych ani państwowych dotacji.

Inicjatywa prywatna zamiast reparacji wojennych
Zgodnie z informacjami przekazanymi przez wysokie rangą źródło w Teheranie, strona irańska pierwotnie domagała się od Waszyngtonu 400 miliardów dolarów tytułem bezpośrednich odszkodowań za zniszczenia wojenne spowodowane nalotami z 28 lutego. Stany Zjednoczone kategorycznie odrzuciły jednak możliwość wypłaty reparacji z kieszeni amerykańskiego podatnika. W odpowiedzi na ten pat dyplomatyczny wypracowano alternatywne rozwiązanie w postaci funduszu inwestycyjnego.

Zabezpieczone dotychczas deklaracje finansowe pochodzą od firm z całego świata, w tym ze Stanów Zjednoczonych, państw arabskich Zatoki Perskiej, Azji (m.in. z Korei Południowej, Japonii, Singapuru i Malezji), a także z Ameryki Południowej i Afryki. Środki te mają zostać ulokowane w kluczowych sektorach:

Energetyce i rafineriach,

Logistyce i transporcie,

Przemyśle wytwórczym (w tym w odbudowie zniszczonych w trakcie konfliktu obiektów, takich jak kompleks hutniczy Mobarakeh czy krajowe lotniska).

Sąsiedzi z regionu mają wspierać ten proces również poprzez udzielanie pożyczek czy otwieranie nowych linii kredytowych dla irańskiego biznesu.

Dwa niezależne tory finansowe
Źródła zbliżone do negocjacji podkreślają, że nowy fundusz inwestycyjny jest całkowicie odseparowany od równoległych rozmów dotyczących znoszenia sankcji gospodarczych oraz odmrażania państwowych aktywów Iranu za granicą (szacowanych na 12 miliardów dolarów). To dwa odrębne mechanizmy finansowe, które rządzą się własnymi harmonogramami.

Sam fundusz nie zacznie operować, dopóki ostateczny traktat pokojowy nie zostanie podpisany. Piątkowe spotkanie w szwajcarskim kurorcie Bürgenstock ma jedynie formalnie usankcjonować ramy prawne dla tego procesu.

„Fundusz powstanie dopiero po podpisaniu ostatecznego porozumienia. Przez najbliższe 60 dni administratorzy będą współpracować z Irańczykami oraz inwestorami wyłącznie nad planowaniem i precyzyjnym określaniem ram poszczególnych projektów” – wyjaśnia źródło Reutersa.

Warunki USA: Pełna kapitulacja nuklearna
Rzeczniczka Białego Domu, zapytana o szczegóły, odesłała do niedawnego wywiadu wiceprezydenta JD Vance’a dla stacji CBS. Vance potwierdził w nim, że Iran zyska dostęp do ogromnego kapitału rozwojowego (wspieranego m.in. przez bogate państwa Zatoki Perskiej) tylko pod warunkiem bezwzględnego podporządkowania się żądaniom Waszyngtonu.

Warunki te obejmują:

Całkowity demontaż krajowego programu nuklearnego.

Fizyczną likwidację zapasów wzbogaconego uranu.

Zgodę na rygorystyczny, agresywny reżim międzynarodowych inspekcji.

Uśpiony gigant Bliskiego Wschodu
Iran, będący jedną z największych gospodarek Bliskiego Wschodu, od blisko czterech dekad pozostawał całkowicie odcięty od globalnych rynków kapitałowych z powodu kolejnych fal międzynarodowych sankcji. W tym czasie kraj ten nie odnotował praktycznie żadnych liczących się bezpośrednich inwestycji zagranicznych (BII).

Potencjał ekonomiczny Iranu jest jednak gigantyczny. Państwo to posiada drugie największe na świecie udokumentowane złoża gazu ziemnego oraz czwarte co do wielkości rezerwy ropy naftowej. Ponadto dysponuje zróżnicowaną bazą przemysłową oraz młodą, dobrze wykształconą populacją liczącą ponad 92 miliony obywateli. Otwarcie tego rynku na kapitał prywatny po zakończeniu wojny może diametralnie zmienić układ sił gospodarczych w regionie.

Współmediatorami w rozmowach nad strukturą funduszu były dyplomacje Pakistanu oraz Kataru.