Raport ONZ: Migranci w Libii ofiarami brutalnego modelu biznesowego opartego na torturach i wyzysku
Nowy raport Misji Wsparcia Narodów Zjednoczonych w Libii (UNSMIL) oraz Biura Wysokiego Komisarza NZ ds. Praw Człowieka ujawnia dramatyczną sytuację migrantów i uchodźców przebywających w Libii w latach 2024–2025. Dokument szczegółowo opisuje, jak osoby zatrzymane stają się ofiarami systematycznego bicia, tortur oraz przemocy seksualnej i wymuszeń finansowych. Proceder ten jest częścią zyskownego modelu biznesowego zarządzanego przez sieci przemytnicze, grupy zbrojne oraz podmioty powiązane z państwem. W tym systemie ludzka mobilność zostaje przekształcona w swoisty „łańcuch dostaw”, gdzie cierpienie jednostek jest bezpośrednim źródłem ogromnych zysków dla oprawców.
Autorzy raportu oparli swoje wnioski na bezpośrednich rozmowach z blisko 100 migrantami i osobami ubiegającymi się o azyl z 16 krajów Afryki, Bliskiego Wschodu i Azji Południowej. Zgromadzone dane wskazują na ogromną skalę kryzysu, gdyż obecnie w Libii przebywa od 700 do 720 tysięcy migrantów, pochodzących głównie z Egiptu, Sudanu, Nigerii, Erytrei i Syrii. Trwająca wojna w Sudanie znacząco zwiększyła napływ osób uciekających przed konfliktem, które stają się łatwym łupem dla sieci przemytniczych generujących roczne zyski liczone w setkach milionów dolarów.
W kwestii działań na morzu raport wskazuje, że libijska straż przybrzeżna tylko w 2025 roku przechwyciła i zawróciła na brzeg ponad 25 tysięcy osób. ONZ uznaje te powroty za skrajnie niebezpieczne ze względu na nieludzkie warunki panujące w ośrodkach detencyjnych. Osoby, których rodzin nie stać na zapłacenie wysokich okupów, sięgających niekiedy 10 tysięcy dolarów, są poddawane dalszym torturom, zabijane lub porzucane na pustyni. Dokumentuje to również istnienie masowych grobów w różnych częściach kraju, zawierających setki niezidentyfikowanych zwłok ofiar tego brutalnego systemu.
Suki Nagra, przedstawicielka ONZ ds. praw człowieka w Libii, wezwała do natychmiastowego uwolnienia wszystkich osób arbitralnie zatrzymanych oraz zakończenia polityki kryminalizacji nielegalnego wjazdu. Podkreślono, że kluczem do przerwania tego cyklu przemocy jest pociągnięcie do odpowiedzialności liderów grup zbrojnych oraz skorumpowanych urzędników. Raport apeluje o głębokie zmiany prawne, które doprowadzą do demontażu modelu biznesowego żerującego na najsłabszych i przekształcającego kryzys humanitarny w nielegalne źródło dochodu narodowego.
