Wizyta JD Vance’a na Kaukazie Południowym: Projekt TRIPP i nowa architektura pokoju

W poniedziałek, 9 lutego 2026 roku, wiceprezydent USA JD Vance rozpoczął historyczną, dwudniową wizytę w Armenii, po której uda się do Azerbejdżanu. Jest to pierwsza wizyta amerykańskiego wiceprezydenta w Armenii w historii i najwyższa rangą wizyta urzędnika USA w regionie od 14 lat. Głównym celem podróży jest przypieczętowanie porozumienia pokojowego wynegocjowanego w Waszyngtonie w sierpniu 2025 roku oraz promocja strategicznego korytarza transportowego znanego jako TRIPP.

Korytarz TRIPP: Gospodarczy fundament pokoju
Kluczowym elementem wizyty jest projekt Trump Route for International Peace and Prosperity (TRIPP). Jest to 43-kilometrowy korytarz drogowy i kolejowy przebiegający przez południową Armenię (region Sjunik), który ma połączyć Azerbejdżan z jego eksklawą Nachiczewanem, a tym samym z Turcją.

Zarządzanie: Operatorem projektu została amerykańska firma TRIPP Development Company (TDC), w której USA posiadają 74% udziałów przez pierwsze 49 lat.

Suwerenność: Armenia zachowuje pełną suwerenność nad terytorium korytarza, w tym kontrolę celną, podatkową oraz bezpieczeństwo granic, co ma gwarantować model „front office-back office” (amerykańscy operatorzy obsługują logistykę, a armeńscy urzędnicy prawo i bezpieczeństwo).

Geopolityka: Korytarz ma stać się kluczowym elementem tzw. Środkowego Korytarza (Trans-Caspian Trade Route), łączącego Azję z Europą z ominięciem Rosji i Iranu.

Surowce krytyczne i energia jądrowa
Wizyta JD Vance’a ma również silny wymiar surowcowy. Po szczycie ministerialnym w Waszyngtonie (4 lutego 2026 r.), USA dążą do zabezpieczenia dostaw metali ziem rzadkich, uranu i miedzi z Azji Środkowej. Korytarz TRIPP ma stać się główną arterią dla tych zasobów, kierując je na rynki zachodnie.

W Erywaniu rozmowy z premierem Nikol Paszinianem dotyczą również współpracy w dziedzinie energetyki jądrowej. Oczekuje się postępów w projekcie budowy małych reaktorów modułowych (SMR) przez amerykańskie firmy, co ma uniezależnić Armenię od rosyjskich dostaw energii.

Przeszkody na drodze do ratyfikacji
Mimo optymizmu, pełny traktat pokojowy nie został jeszcze ostatecznie podpisany. Główną przeszkodą pozostaje żądanie Azerbejdżanu, aby Armenia zmieniła swoją konstytucję, usuwając zapisy interpretowane przez Baku jako roszczenia terytorialne wobec Górskiego Karabachu. Premier Paszinian zapowiedział referendum konstytucyjne, jednak jego przeprowadzenie planowane jest dopiero po wyborach parlamentarnych w czerwcu 2026 roku.

JD Vance, któremu towarzyszy podsekretarz stanu ds. gospodarczych Jacob Helberg, ma przekonywać liderów obu krajów, że korzyści z integracji gospodarczej w ramach projektu TRIPP przeważają nad historycznymi sporami.