Przełom jądrowy w Erywaniu: USA i Armenia podpisują porozumienie o współpracy cywilnej

W poniedziałek, 9 lutego 2026 roku, podczas historycznej wizyty wiceprezydenta JD Vance’a w Erywaniu, Stany Zjednoczone i Armenia sfinalizowały negocjacje w sprawie tzw. Porozumienia 123 (ang. 123 Agreement). Jest to kluczowy dokument prawny, który otwiera drogę do transferu amerykańskiej technologii jądrowej, wyposażenia i materiałów do Armenii, znacząco osłabiając dotychczasową dominację Rosji w sektorze energetycznym tego kraju.

Podpisany przez premiera Nikola Pasziniana i wiceprezydenta JD Vance’a dokument zakłada gigantyczne inwestycje:

5 miliardów dolarów na początkowy eksport amerykańskiej technologii i komponentów.

4 miliardy dolarów w ramach długoterminowych kontraktów na dostawy paliwa jądrowego oraz serwisowanie instalacji.

Koniec monopolu Metsamor
Armenia, która przez dekady polegała na starzejącej się, zbudowanej jeszcze przez Sowietów elektrowni jądrowej w Metsamor, stoi obecnie przed wyborem wykonawcy nowego reaktora. Choć oferty złożyły również firmy z Rosji, Chin, Francji i Korei Południowej, poniedziałkowe porozumienie stawia propozycję amerykańską na pozycji faworyta. Dla Waszyngtonu jest to strategiczny sukces, mający na celu trwałe związanie Armenii z zachodnim systemem energetycznym i odcięcie jej od wpływów Kremla, osłabionego wojną na Ukrainie.

Energia i pokój: Projekt TRIPP
Współpraca jądrowa jest nierozerwalnie związana z szerszą wizją stabilizacji regionu. JD Vance wykorzystał wizytę, aby promować projekt TRIPP (Trump Route for International Peace and Prosperity). Ten 43-kilometrowy korytarz w południowej Armenii ma połączyć Azerbejdżan z Turcją, tworząc nową arterię handlową między Azją a Europą, która całkowicie omija terytoria Rosji i Iranu.

„Nie tylko budujemy pokój dla Armenii. Tworzymy realny dobrobyt dla Armenii i Stanów Zjednoczonych wspólnie” – zadeklarował Vance podczas konferencji prasowej. Wiceprezydent podkreślił, że korytarz TRIPP, obejmujący linie kolejowe, rurociągi oraz światłowody, ma potencjał przekształcenia Kaukazu Południowego z regionu etnicznych konfliktów w nowoczesne centrum logistyczne.

W środę JD Vance uda się do Baku, gdzie będzie kontynuował rozmowy na temat ratyfikacji traktatu pokojowego i szczegółów technicznych korytarza TRIPP. Eksperci w Erywaniu oceniają, że „dywersyfikacja partnerów w sektorze nuklearnym” jest obecnie absolutnym priorytetem politycznym Armenii, a USA stają się w tym procesie partnerem pierwszego wyboru.