ONZ alarmuje: uchodźcy stają się ofiarami politycznych sporów

Organizacja Narodów Zjednoczonych ostrzegła, że uchodźcy uciekający przed prześladowaniami coraz częściej napotykają ograniczenia w dostępie do azylu, a debata na temat ich ochrony staje się coraz bardziej upolityczniona.

Podczas uroczystości z okazji 75. rocznicy Konwencji dotyczącej statusu uchodźców Wysoki Komisarz ONZ ds. Uchodźców Barham Salih podkreślił, że osoby zmuszone do opuszczenia swoich domów zbyt często stają się „kozłami ofiarnymi” problemów społecznych, gospodarczych i politycznych.

Salih, były prezydent Iraku i sam niegdyś uchodźca, zaznaczył, że uchodźcy są często przedstawiani jako zagrożenie lub obciążenie, zamiast jako ludzie potrzebujący ochrony.

Prawie 118 mln osób przymusowo przesiedlonych

Według danych UNHCR na koniec 2025 roku na świecie było 117,8 mln osób przymusowo przesiedlonych, wobec rekordowych 123,2 mln rok wcześniej. Był to pierwszy spadek tej liczby od dekady.

Spośród nich 35,6 mln stanowiło uchodźców objętych mandatem UNHCR. Około dwie trzecie pochodziło z:

Wenezueli,
Ukrainy,
Syrii,
Afganistanu,
Sudanu.

Spadek liczby przesiedlonych wynikał częściowo z powrotów uchodźców z Iranu i Libanu do swoich krajów, głównie do Syrii i Afganistanu, mimo utrzymujących się tam zagrożeń.

Emocjonalny powrót do Syrii

Barham Salih zapowiedział, że w przyszłym tygodniu odwiedzi Syrię. Ocenił, że gdyby społeczność międzynarodowa wcześniej zakończyła wojnę domową, miliony ludzi nie musiałyby uciekać do państw sąsiednich i Europy.

Podczas wydarzenia syryjska pływaczka Yusra Mardini, która uciekła z kraju ogarniętego wojną i później wystąpiła na igrzyskach olimpijskich, opowiedziała o swojej pierwszej od lat wizycie w Syrii.

Powiedziała, że widziała rodziny wracające do ojczyzny ze łzami radości, jednak na miejscu zastały zniszczone domy, szkoły, drogi i szpitale.

Inicjatywa „Promise”

Mardini znalazła się wśród pierwszych sygnatariuszy inicjatywy „Promise”, której celem jest potwierdzenie prawa osób prześladowanych do ubiegania się o ochronę w innych państwach. Do inicjatywy dołączyli również m.in. Angelina Jolie, Cate Blanchett, Ben Stiller, Malala Yousafzai i Nadia Murad.

Guterres: prawo do azylu jest podważane

Sekretarz Generalny ONZ António Guterres przypomniał, że Konwencja dotycząca statusu uchodźców uratowała miliony istnień od czasu jej przyjęcia po II wojnie światowej.

Jednocześnie ostrzegł, że obecnie prawo do ubiegania się o azyl jest coraz częściej kwestionowane, ograniczane, a nawet odmawiane, podczas gdy liczba konfliktów na świecie nadal rośnie.

Kryzys finansowy UNHCR

Pomimo niemal podwojenia liczby osób przymusowo przesiedlonych w ciągu ostatniej dekady, UNHCR zmaga się z poważnym kryzysem finansowym.

W ubiegłym roku budżet agencji zmniejszył się o około 35%, co doprowadziło do redukcji blisko 5 tys. miejsc pracy, czyli ponad jednej czwartej personelu.

Barham Salih przyznał, że cięcia znacząco ograniczyły możliwości niesienia pomocy uchodźcom. Wyraził jednak nadzieję na utrzymanie współpracy ze Stanami Zjednoczonymi, które pozostają najważniejszym partnerem finansowym UNHCR.

Na zakończenie podkreślił, że system azylowy powinien być chroniony przed nadużyciami, ale jednocześnie należy pamiętać, że uchodźcy to osoby uciekające przed wojną i prześladowaniami, a nie zwykli migranci poszukujący lepszych warunków życia.