Irański polityk Larijani: człowiek, którego potęga wzrosła w czasie wojny na Bliskim Wschodzie
Izraelski minister obrony poinformował w wtorek, że szef bezpieczeństwa narodowego Iranu, Ali Larijani, zginął w nocnym ataku. Jeśli ta informacja zostanie potwierdzona, oznaczać to będzie dramatyczny zwrot w konflikcie Iranu ze Stanami Zjednoczonymi i Izraelem oraz poważne osłabienie struktur władzy w Teheranie.
Kiedy amerykańskie i izraelskie ataki zabiły ajatollaha Alego Chameneiego na początku wojny, Ali Larijani stał się postacią jeszcze potężniejszą, niż był przez ostatnie dekady. Od wybuchu konfliktu odgrywał on znacznie bardziej widoczną rolę niż nowy najwyższy przywódca, Modżtaba Chamenei, który nie pojawił się publicznie od czasu mianowania go następcą zabitego ojca.
Larijani, w przeciwieństwie do nowego przywódcy, był widywany publicznie – m.in. w zeszłym tygodniu podczas prorządowego wiecu w Teheranie, co odebrano jako akt buntu wobec USA i Izraela. Jego śmierć byłaby potężnym ciosem dla Republiki Islamskiej, eliminując kluczową figurę zdolną do łączenia radykalnej ideologii z twardą dyplomacją.
Pragmatyk w sercu systemu
68-letni Larijani, znany ze stonowanego tonu i charakterystycznych okularów, cieszył się ogromnym zaufaniem zmarłego Chameneiego. Jego kariera obejmowała służbę w wojsku, mediach oraz parlamencie.
Strateg nuklearny: W 2025 roku, po poprzednim konflikcie, został mianowany szefem Najwyższej Rady Bezpieczeństwa Narodowego (SNSC), koordynując strategię obronną i nadzorując politykę nuklearną.
Doświadczony gracz: Jako weteran Korpusu Strażników Rewolucji Islamskiej (IRGC) z czasów wojny iracko-irańskiej, doskonale znał mechanizmy działania systemu od środka.
Dyplomata: Przewodził negocjacjom nuklearnym z mocarstwami światowymi w latach 2005–2007 oraz wspierał porozumienie z 2015 roku, które zostało zerwane przez Donalda Trumpa.
Pochodzenie i wpływy
Urodzony w 1957 roku w Nadżafie (Irak) w rodzinie wpływowego duchownego bliskiego ajatollahowi Chomeiniemu, Larijani od dekad należał do ścisłej elity politycznej Iranu. Posiadał doktorat z filozofii zachodniej uzyskany na Uniwersytecie w Teheranie. Choć w 2021 i 2024 roku został zdyskwalifikowany z wyścigu prezydenckiego, jego powrót na szczyt SNSC w 2025 roku sygnalizował potrzebę posiadania konserwatywnego lidera zdolnego do pragmatycznych posunięć w obliczu narastającej presji zewnętrznej.
Brutalne represje i sankcje
W styczniu 2026 roku Larijani został objęty amerykańskimi sankcjami za udział w tym, co Waszyngton nazwał „brutalnym represjonowaniem narodu irańskiego”. Chodziło o krwawe stłumienie ogólnokrajowych protestów wywołanych kosztami życia, w których według organizacji broniących praw człowieka zginęły tysiące osób.
Larijani przyznał, że presja ekonomiczna doprowadziła do wybuchu niezadowolenia, jednak za eskalację przemocy konsekwentnie obwiniał „zagraniczne wpływy” Stanów Zjednoczonych i Izraela.
