Human Rights Watch ostrzega przed nowym prawem bezpieczeństwa w Makau
Organizacja Human Rights Watch (HRW) wyraziła we wtorek poważne zaniepokojenie nowymi przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa narodowego w Makau, które właśnie weszły w życie. Nowelizacja pozwala sędziom na prowadzenie procesów za zamkniętymi drzwiami oraz nakłada na prawników broniących w takich sprawach wymóg uzyskania specjalnych poświadczeń bezpieczeństwa. Według obrońców praw człowieka zmiany te otwierają drogę do nadużyć ze strony rządu.
Jednomyślnie przyjęta w zeszłym tygodniu przez propekińską legislaturę ustawa znacząco rozszerza kompetencje organów ścigania. Maya Wang, zastępczyni dyrektora ds. Azji w HRW, stwierdziła w oficjalnym oświadczeniu, że nowy system nadzorczy podważa rządy prawa i niezależność adwokatury. Podkreśliła, że każdy, kto odważy się krytykować władze, może teraz zostać ukarany w imię ochrony bezpieczeństwa narodowego, a obywatele stracą realną możliwość rozliczania rządu z nadużyć władzy.
Rozbieżne opinie środowiska prawniczego
Lokalne stowarzyszenie prawników (Macau Lawyers Association) poparło nowe przepisy, określając je mianem „zapory ogniowej”, która ma chronić interesy państwa. Jednak wielu niezależnych prawników praktykujących w tym azjatyckim centrum kasyn ostrzega przed efektem mrożącym. Sergio de Almeida Correia, prawnik z Makau, ocenił, że ustawa służy realizacji agendy politycznej, a dowolna sprawa sądowa może teraz zostać uznana za wrażliwą i zagrażającą interesom państwa.
Inny ekspert, Jorge Menezes, zauważył, że nowe przepisy czynią z każdego sędziego w Makau potencjalnego „funkcjonariusza policji bezpieczeństwa narodowego”. Wskazał on, że prawo to zostanie prawdopodobnie zastosowane w procesie Au Kam Sana, byłego parlamentarzysty aresztowanego w lipcu 2025 roku pod zarzutem koluzji z obcymi siłami. Au przebywa w areszcie od ponad siedmiu miesięcy, co uznaje się za pierwszy przypadek wykorzystania przepisów o bezpieczeństwie narodowym w historii miasta.
Kontekst polityczny i historyczny
Makau, będące do 1999 roku kolonią portugalską, zachowało po powrocie do Chin własny system prawny, jednak Pekin sukcesywnie dąży do jego ujednolicenia z modelem kontynentalnym. Pierwsze przepisy o bezpieczeństwie narodowym wprowadzono tu w 2009 roku, a ich zakres rozszerzono w 2023 roku. Krytycy twierdzą, że obecne zmiany stanowią naruszenie zobowiązań międzynarodowych zawartych we wspólnej deklaracji chińsko-portugalskiej, która miała gwarantować terytorium szeroką autonomię.
Zasada prowadzenia rozpraw przy drzwiach zamkniętych uniemożliwia opinii publicznej i obserwatorom weryfikację dowodów przedstawianych przez oskarżycieli. Budzi to obawy, że procesy w Makau upodobnią się do tych prowadzonych w Hongkongu, gdzie wolności obywatelskie zostały drastycznie ograniczone po wprowadzeniu podobnego prawa w 2020 roku.
