Administracja Trumpa uchyla „Endangerment Finding”: Największa deregulacja w historii USA
W czwartek, 12 lutego 2026 roku, administracja prezydenta Donalda Trumpa oficjalnie unieważni kluczową deklarację naukową z 2009 roku, znaną jako Endangerment Finding. Decyzja ta, ogłoszona przez rzeczniczkę Białego Domu Karoline Leavitt, usuwa fundament prawny, na którym opierała się większość amerykańskich regulacji klimatycznych dotyczących emisji gazów cieplarnianych z pojazdów silnikowych, elektrowni i przemysłu.
Uchylenie deklaracji, która uznawała dwutlenek węgla i inne gazy za zagrożenie dla zdrowia i dobrobytu publicznego, jest promowane przez administrację jako „największe działanie deregulacyjne w historii Ameryki”. Według szacunków Agencji Ochrony Środowiska (EPA), ruch ten ma przynieść Amerykanom oszczędności rzędu 1,3 biliona dolarów. Karoline Leavitt podkreśliła, że największe korzyści odczują nabywcy nowych aut – EPA prognozuje spadek cen popularnych samochodów osobowych, SUV-ów i ciężarówek średnio o ponad 2400 dolarów na pojazd dzięki zniesieniu rygorystycznych norm emisji.
Nauka kontra polityka: Spór o przyszłość planety
Administrator EPA Lee Zeldin, wieloletni krytyk polityki klimatycznej demokratów, stwierdził, że deklaracja z czasów Baracka Obamy była narzędziem służącym do „doprowadzania kraju do bankructwa” i regulowania całych sektorów gospodarki aż do ich upadku. Zeldin zapowiedział, że czwartkowa ceremonia w Białym Domu sformalizuje proces, który rozpoczął się od wydanego przez Trumpa rozporządzenia wykonawczego kwestionującego zasadność ustaleń z 2009 roku.
Działania rządu spotkały się z natychmiastową i ostrą reakcją środowisk naukowych oraz organizacji ekologicznych:
Narodowa Akademia Nauk (NAS): W raporcie z września 2025 roku naukowcy potwierdzili, że dowody na szkodliwość gazów cieplarnianych są dziś silniejsze niż w 2009 roku i pozostają „poza sporem naukowym”.
Environmental Defense Fund: Prawnik Peter Zalzal ostrzegł, że uchylenie przepisów doprowadzi do tysięcy zgonów, których można uniknąć, oraz drastycznego wzrostu kosztów opieki zdrowotnej i paliwa.
Batalia prawna: Grupy ekologiczne przygotowują pozwy, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z 2007 roku (Massachusetts v. EPA), który uznał gazy ocieplające planetę za zanieczyszczenia powietrza podlegające ustawie o czystym powietrzu (Clean Air Act).
Wycofanie się z Endangerment Finding to nie tylko kwestia ekonomiczna, ale fundamentalna zmiana w podejściu USA do globalnego ocieplenia, które prezydent Trump wielokrotnie nazywał „mistyfikacją”. Przeciwnicy reformy wskazują, że bez tego zakotwiczenia prawnego Stany Zjednoczone stracą narzędzia do walki z coraz częstszymi katastrofami naturalnymi, takimi jak ekstremalne fale upałów czy niszczycielskie pożary, które w ostatnich latach dotykają kraj z rosnącą siłą.
